Sare sozialak konfinamendu-denboran

Garai hauetan, kutsatzea prebenitzeko kontsigna nagusietako bat “distantzia soziala” da; sare sozialen bidez, lagunekin, senideekin, lankideekin, ikaskideekin eta bizilagunekin harremanetan jartzeko modu bakarra da. Zorionez, gaur egungo teknologiak aukera ematen du urrutitik hitz egiteko, elkar ikusteko eta informazioa helarazteko. Orokortu egin da; izan ere, lehen nerabeen komunikazio-modu gisa ikusten zuten pertsona askok bere abantailak aurkitu dituzte konfinamendu-garaietan, eta bideokonferentzietan eta eztabaida-guneetan apuntatu dira, informazioa eta bideoak partekatzen dituzte, eta teknologia “berriei” esker daude azken albistearen buruan.

Sare sozialek abantaila asko dituzte:

  • Merkeak eta erabiltzeko errazak dira
  • Pertsonak lotzeko funtzioa betetzen dute
  • Parte-hartzea eta talde-lana bultzatzen ditu
  • Informazioa azkar eskuratzeko erabil daitezke
  • Norberaren informazioa trukatzeko aukera ematen du (jarduerak, interesak, zaletasunak, …) eta dokumentuak (argazkiak, bideoak, …)
  • Pertsona aktibo dago: zerbait egiten du, denbora hartzen du.

Gainera, sare sozialetan, oro har, gehiago adierazten dugu zein positiboa gertatzen zaigun esperientzia negatiboak baino (errealitate faltsu bat proiektatzen dugu). Errekonozimendu soziala dakarte: zenbat eta agregatu, jarraitzaile edo mezu gehiago, orduan eta garrantzitsuagoa edo herrikoiagoa naiz. Eta hori oso pozgarria da pertsona askorentzat. Baina, edozein jokabideak bezala, ondorio negatiboak izan ditzake behar bezala egiten ez bada.

Sare horiek gaizki erabiltzeak sor ditzakeen arazorik ohikoenak honako hauek izan daitezke:

  • Pribatutasuna galtzea.
  • Ez dakigu gainerakoek nola erabiliko duten ematen dudan informazioa
  • Familia-eztabaidak
  • Ardurei uztea, emandako gehiegizko denboragatik
  • Legez kanpoko jokabideak: adib., besteren kontura sartzea bere baimenik gabe, beste baten ordez pasaraztea, iraintzea edo mehatxatzea, beste bati buruzko informazioa zabaltzea bere baimenik gabe, etab.
  • Jazarpena errazten du, anonimotasuna eta distantzia ematen dituelako
  • Harreman sozial fisikoen ordez harreman birtualak erabil ditzake, eta horrek garapen arazoak eta egonkortasun emozionala sor ditzake.
  • Jasotzen diren mezuen zain egon beharra beti.
  • Beste pertsona kontrolatzeko erabil daiteke
  • Osasun-arazoak lotarako orduak galtzen badira konektatuta egoteagatik.

Adikzio-arriskua da arreta gehien erakartzen duen arazoetako bat. Jokabide-adikzioei dagokienez, sare sozialekiko adikzioa da ohikoenetako bat. Gaur egungo egoeran ezin da kontaktu sozialik izan, eta ordu asko behar dira edozer eginez “betetzeko”; sare sozialak ihesbide ona dira, eta gogobetetasun-iturri etengabea, azkarra eta erraza.

Horregatik, interesgarria da jakitea zeintzuk izango liratekeen balizko mendekotasun-arazo baten adierazleak.

Alarma-seinaleak:

  • Sare sozialetan emandako orduak handitzea
  • Ezkutatu edo gezurretan ari da horretan ematen duen denboraz
  • Konektatzeko etengabeko beharra
  • Sare sozialen gehiegizko erabilera emozio negatiboak arintzeko: haserrea, tristura, antsietatea, frustrazioa, etab.
  • Lehen atsegingarriak ziren beste jolas-jarduera batzuk nabarmen murriztea.
  • Erantzukizunak uztea konektatuta egoteagatik, edo
  • “Zuzeneko” komunikazioa murriztea, horretarako aukera izanda.
  • Senideen edo ezagunen arreta-deiak, sareen erabilerari buruz.

NOLA ERABILI BEHAR DITUGU ONDO SARE SOZIALAK:

  • Mantendu zure kontua modu pribatuan; horrela, zuk uzten badiozu bakarrik jarraitu ahal izango dizute.
  • Pertsona ezezagunen adiskidetasun-eskaerak ez onartzea. Lagun komunak badituzu, galdetu zure sare sozialean jarraitu nahi dizun pertsona horri buruz.
  • Ez gehitu ezezagunei. Ez dakizu profil faltsua edo egiazkoa den, edo bere benetako asmoak. Ez dakizu nor dagoen profil horren atzean.
  • Ez argitaratu oso informazio pertsonala, hala nola helbidea, telefono mugikorra, ordutegiak, ikasten ari zaren ikastetxea/institutua, etab. Ez argitaratu zure kokapena edo etxean bakarrik zauden. Batzuetan, nahita egin gabe, informazioa ematen dugu, eta ez gara horretaz jabetzen.
  • Ez argitaratu intimo den ezer (argazkiak, bideoak). Barru-barrukoa den erabakitzeko modu on bat da pentsatzea ea axola zaizun zure senideek ikusiko balute. Kontuz ibili behar da Interneten argitaratzen denarekin; izan ere, igotako fitxategi guztiak betirako gordetzen dira sarean, eta gaur barregarria dirudi, bihar agian ez.
  • Kontuan izan sare sozialetatik iristen den edozein informazio egiaztatu edo zalantzan jarri behar dela
  • Pentsa ezazu pentsamendu pertsonalak partekatzen dituzunean, denek ikusi ahal izango dutela; arduratsua izan behar duzu argitaratzen duzunarekin.
  • Jolas-jarduera teknologikoak beste mota batzuetako jarduerekin txandakatzea
  • Egokitu zure kontuaren pribatutasun-konfigurazioa, zure lagunek bakarrik eskura ditzaten zure datuak.
  • Errespetatu zeure burua eta errespetatu besteak. Munduko edozein pertsonaren aurrean zaude.
  • Gailuen erabilera-denbora kontrolatzea
  • Etzan aurretik zentzuzko denbora uztea erabili gabe
  • Ez ahaztu zure inguruan harremanak izateko pertsona “errealak” daudela, adibidez, telefonoz hitz egiten edo balkoietako irteerak aprobetxatzen auzokoekin harremanetan jartzeko.
  • Uste du konfinamendua amaitzen denean “zuzenean” harremanak izateko aukera izango dugula berriro, eta harreman horiek birtualak baino askoz ere garrantzitsuagoak eta gogobetegarriagoak direla.

Gure seme-alabei dagokienez:

  • Normalean haiekin hitz egitea Interneten egiten dituzten gauzei buruz
  • Pribatutasunaren garrantziaz kontzientziatzea, datu pertsonalak beharrik gabe eman behar ez direla.
  • Benetako lagun bat eta “lagun” birtual bat bereizten irakastea.
  • Garrantzitsua da etorkizunari buruz gogoeta eginaraztea.
  • Helburu ludikoetarako teknologiak eta sare sozialak erabiltzeko ordutegi-muga jartzea.
  • Teknologia erabiltzen hasten diren haur txikiak badira, helduak ondoan egon, irakatsi eta zer egiten duten erakusteko eta, behar izanez gero, lagundu ahal izateko.
  • Interneten irakurtzen duten guztia ez sinesten irakastea, informazioa erabili edo partekatu aurretik egiaztatzea.
  • Funtsezkoa da teknologiak, sare sozialek, familia-bizitzarekin ez oztopatzea, elkarrekin egon behar dugun uneekin, solasean, besteoi eguna nola joan zaigun ezagutuz, eta, beraz, mugatu egin behar da haien erabilera une horietan, gure inguruan daudenei benetan entzun ahal izateko.
  • Onena erabilera egokian heztea da, eta, horrela, askatasun handiagoa eman diezaiekegu, eta, aldi berean, irakatsi dizkiegun balioen arabera jokatzeko erantzukizuna, sarean besteekiko eta beren buruekiko errespetua, eta arazoak konpontzea, sortzen direnean.